ЁЯЗоЁЯЗ│ рдл़ीрд▓्рдб рдоाрд░्рд╢рд▓ рд╕ैрдо рдоाрдиेрдХрд╢ॉ – рднाрд░рддीрдп рд╕ेрдиा рдХे рдЕрдорд░ рд╢ूрд░рд╡ीрд░


“рдл़ीрд▓्рдб рдоाрд░्рд╢рд▓ рд╕ैрдо рдоाрдиेрдХрд╢ॉ: рднाрд░рддीрдп рд╕ेрдиा рдХे рд╢ौрд░्рдп, рдиेрддृрдд्рд╡ рдФрд░ рдоाрдирд╡рддा рдХे рдк्рд░рддीрдХ”

рднूрдоिрдХा

рднाрд░рддीрдп рдЗрддिрд╣ाрд╕ рдоें рдХुрдЫ рдиाрдо рдРрд╕े рд╣ैं рдЬो рдХेрд╡рд▓ рдпुрдж्рдз рдЬीрддрдиे рдХे рд▓िрдП рдирд╣ीं, рдмрд▓्рдХि рдЕрдкрдиे рдХрд░्рдо, рдиेрддृрдд्рд╡ рдФрд░ рдЪрд░िрдд्рд░ рд╕े рдпुрдЧों рддрдХ рдк्рд░ेрд░рдгा рджेрддे рд╣ैं। рдл़ीрд▓्рдб рдоाрд░्рд╢рд▓ рд╕ैрдо рд╣ॉрд░рдордирд╢ाрд╣ рдл्рд░ैрдордЬी рдЬрдорд╢ेрджрдЬी рдоाрдиेрдХрд╢ॉ, рдЬिрди्рд╣ें рдк्рдпाрд░ рд╕े “рд╕ैрдо рдмрд╣ाрджुрд░” рдХрд╣ा рдЬाрддा рд╣ै, рдРрд╕े рд╣ी рдорд╣ाрдиाрдпрдХ рд╣ैं।
рдЙрди्рд╣ोंрдиे рди рдХेрд╡рд▓ рднाрд░рдд рдХो 1971 рдХे рдпुрдж्рдз рдоें рдРрддिрд╣ाрд╕िрдХ рд╡िрдЬрдп рджिрд▓ाрдИ, рдмрд▓्рдХि рднाрд░рддीрдп рд╕ेрдиा рдХी рдорд░्рдпाрджा, рдЕрдиुрд╢ाрд╕рди рдФрд░ рдоाрдирд╡ीрдп рд╕ंрд╡ेрджрдиा рдХे рдЖрджрд░्рд╢ рднी рд╕्рдеाрдкिрдд рдХिрдП।

рдЙрдирдХा рдЬीрд╡рди рдХेрд╡рд▓ рдПрдХ рд╕ैрдиिрдХ рдХा рдирд╣ीं, рдмрд▓्рдХि рдПрдХ рдк्рд░ेрд░рдХ рдиेрддृрдд्рд╡ рдХा рдкाрдард╢ाрд▓ा рд╣ै। рд╡े рдЙрд╕ рдпुрдЧ рдХे рд╕ेрдиाрдиाрдпрдХ рдеे рдЬрдм рднाрд░рдд рдиे рд╕्рд╡рдпं рдХो рд╡िрд╢्рд╡ рдкрдЯрд▓ рдкрд░ рдПрдХ рд╕рд╢рдХ्рдд, рд╕рдо्рдоाрдиिрдд рдФрд░ рдЖрдд्рдордиिрд░्рднрд░ рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ рдХे рд░ूрдк рдоें рдк्рд░рд╕्рддुрдд рдХिрдпा।


ЁЯкЦ рдк्рд░ाрд░ंрднिрдХ рдЬीрд╡рди рдФрд░ рд╢िрдХ्рд╖ा

рд╕ैрдо рдоाрдиेрдХрд╢ॉ рдХा рдЬрди्рдо 3 рдЕрдк्рд░ैрд▓ 1914 рдХो рдЕрдоृрддрд╕рд░, рдкंрдЬाрдм рдоें рдПрдХ рдкाрд░рд╕ी рдкрд░िрд╡ाрд░ рдоें рд╣ुрдЖ। рдЙрдирдХे рдкिрддा рдбॉ. рд╣ॉрд░рдордирд╢ाрд╣ рдоाрдиेрдХрд╢ॉ рдПрдХ рдк्рд░рд╕िрдж्рдз рдЪिрдХिрдд्рд╕рдХ рдеे, рдФрд░ рдоाँ рд╣ीрд░рдмाрдИ рдоाрдиेрдХрд╢ॉ рдЕрдд्рдпंрдд рдзाрд░्рдоिрдХ рдПрд╡ं рд╕ंрд╕्рдХाрд░ी рдорд╣िрд▓ा рдеीं।
рдЙрдирдХा рдкाрд▓рди-рдкोрд╖рдг рдПрдХ рдЕрдиुрд╢ाрд╕िрдд рдФрд░ рд╢िрдХ्рд╖िрдд рд╡ाрддाрд╡рд░рдг рдоें рд╣ुрдЖ, рдЬрд╣ाँ рдЙрди्рд╣ें рдИрдоाрдирджाрд░ी, рдоेрд╣рдирдд, рдФрд░ рдоाрдирд╡рддा рдХे рдоूрд▓्рдп рдмрдЪрдкрди рд╕े рд╕िрдЦाрдП рдЧрдП।

рд╕ैрдо рдиे рдЕрдкрдиी рдк्рд░ाрд░ंрднिрдХ рд╢िрдХ्рд╖ा рд╢ेрд░рд╡ुрдб рдХॉрд▓ेрдЬ, рдиैрдиीрддाрд▓ рд╕े рдк्рд░ाрдк्рдд рдХी। рдмाрдж рдоें рдЙрди्рд╣ोंрдиे рдлोрд░्рдорди рдХ्рд░िрд╢्рдЪिрдпрди рдХॉрд▓ेрдЬ, рд▓ाрд╣ौрд░ рд╕े рд╕्рдиाрддрдХ рдХी рдбिрдЧ्рд░ी рдк्рд░ाрдк्рдд рдХी। рдЙрдирдХा рд╕рдкрдиा рдбॉрдХ्рдЯрд░ рдмрдирдиे рдХा рдеा, рдкрд░ंрддु рдЙрдирдХे рдкिрддा рдиे рдХрд╣ा —

“рдкрд╣рд▓े рдПрдХ рдорд░्рдж рдмрдиो, рдлिрд░ рдбॉрдХ्рдЯрд░।”

рдпрд╣ी рд╡ाрдХ्рдп рдЙрдирдХे рдЬीрд╡рди рдХी рджिрд╢ा рдмрджрд▓ рдЧрдпा। рд╡े рднाрд░рддीрдп рд╕ेрдиा рдоें рднрд░्рддी рд╣ो рдЧрдП।


ЁЯОЦ️ рд╕ैрди्рдп рдХрд░िрдпрд░ рдХी рд╢ुрд░ुрдЖрдд

1932 рдоें рд╡े рднाрд░рддीрдп рд╕ैрди्рдп рдЕрдХाрджрдоी (IMA), рджेрд╣рд░ाрджूрди рдоें рдЪрдпрдиिрдд рд╣ुрдП рдФрд░ 1934 рдоें рджूрд╕рд░े рдмैрдЪ рдХे рд░ूрдк рдоें рдХрдоीрд╢рди рдк्рд░ाрдк्рдд рдХिрдпा।
рдЙрдирдХे рдмैрдЪрдоेрдЯ्рд╕ рдоें рдХрдИ рдРрд╕े рдЕрдзिрдХाрд░ी рдеे рдЬो рдмाрдж рдоें рднाрд░рддीрдп рд╕ेрдиा рдХे рдмрдб़े рдкрджों рдкрд░ рдкрд╣ुँрдЪे। рдоाрдиेрдХрд╢ॉ рдиे рдЕрдкрдиी рдк्рд░ाрд░ंрднिрдХ рд╕ेрд╡ा 12рд╡ीं рдл्рд░ंрдЯिрдпрд░ рдлोрд░्рд╕ рд░ेрдЬिрдоेंрдЯ рдоें рдХी।

рдж्рд╡िрддीрдп рд╡िрд╢्рд╡ рдпुрдж्рдз (World War II)

рд╕ैрдо рдоाрдиेрдХрд╢ॉ рдХा рдЕрд╕рд▓ी рд╕ैрди्рдп рдЬीрд╡рди рдж्рд╡िрддीрдп рд╡िрд╢्рд╡ рдпुрдж्рдз рдХे рджौрд░ाрди рдиिрдЦрд░ा। рдЙрди्рд╣ें рдмрд░्рдоा рдл्рд░ंрдЯ рдкрд░ рддैрдиाрдд рдХिрдпा рдЧрдпा, рдЬрд╣ाँ рдЙрди्рд╣ोंрдиे рдм्рд░िрдЯिрд╢ рдЗंрдбिрдпрди рдЖрд░्рдоी рдХे рд╕ाрде рдЬाрдкाрдиी рд╕ेрдиा рдХे рдЦिрд▓ाрдл рдпुрдж्рдз рд▓рдб़ा।
рдПрдХ рдмाрд░ рджुрд╢्рдорди рдХे рдЧोрд▓िрдпों рдХी рдмौрдЫाрд░ рдоें рдЙрди्рд╣ें 9 рдЧोрд▓िрдпाँ рд▓рдЧीं, рд▓ेрдХिрди рдЙрди्рд╣ोंрдиे рд╣ाрд░ рдирд╣ीं рдоाрдиी। рдШाрдпрд▓ рдЕрд╡рд╕्рдеा рдоें рдЙрди्рд╣ोंрдиे рдЕрдкрдиी рдЯुрдХрдб़ी рдХो рдЖрджेрд╢ рджिрдпा —

“Don’t be afraid, keep fighting!”

рдЙрдирдХे рдЗрд╕ рдЕрдж्рднुрдд рд╕ाрд╣рд╕ рдкрд░ рдм्рд░िрдЯिрд╢ рдЕрдзिрдХाрд░ी рдЬрдирд░рд▓ рд╕्рд▓िрдо рдиे рд╕्рд╡рдпं рдЕрдкрдиी рдЧрд▓े рд╕े Military Cross Medal рдиिрдХाрд▓рдХрд░ рдЙрди्рд╣ें рдкрд╣рдиाрдпा।


ЁЯк╢ рд╕्рд╡рддंрдд्рд░ рднाрд░рдд рдФрд░ рдиेрддृрдд्рд╡ рдпाрдд्рд░ा

1947 рдоें рджेрд╢ рдХी рд╕्рд╡рддंрдд्рд░рддा рдХे рдмाрдж рд╕ैрдо рдоाрдиेрдХрд╢ॉ рдиे рднाрд░рддीрдп рд╕ेрдиा рдХे рдкुрдирд░्рдЧрдарди рдоें рдорд╣рдд्рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рднूрдоिрдХा рдиिрднाрдИ। рдЙрди्рд╣ोंрдиे рдХрдИ рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рдкрджों рдкрд░ рдХाрд░्рдп рдХिрдпा рдФрд░ рднाрд░рддीрдп рд╕ेрдиा рдХो рдПрдХ рдкेрд╢ेрд╡рд░ рдФрд░ рдЖрдзुрдиिрдХ рдмрд▓ рдХे рд░ूрдк рдоें рдЦрдб़ा рдХिрдпा।

1947-48: рдХрд╢्рдоीрд░ рдпुрдж्рдз рдоें рдпोрдЧрджाрди

рдЬрдм рдкाрдХिрд╕्рддाрди рдиे рдЬрдо्рдоू-рдХрд╢्рдоीрд░ рдкрд░ рд╣рдорд▓ा рдХिрдпा, рддрдм рд╕ैрдо рдоाрдиेрдХрд╢ॉ рд╕ेрдиा рдоुрдЦ्рдпाрд▓рдп рдоें рдпोрдЬрдиा рдиिрд░्рдоाрдг рдоें рд╢ाрдоिрд▓ рдеे। рдЙрдирдХे рд░рдгрдиीрддिрдХ рд╕ुрдЭाрд╡ों рдиे рднाрд░рддीрдп рд╕ेрдиा рдХो рдиिрд░्рдгाрдпрдХ рдмрдв़рдд рджिрд▓ाрдИ।


⚔️ 1962 рдХा рдЪीрди рдпुрдж्рдз – рдПрдХ рд╕рдЪ्рдЪा рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдХ

1962 рдХे рднाрд░рдд-рдЪीрди рдпुрдж्рдз рдоें рд╡े рдкूрд░्рд╡ी рдХрдоाрди рдоें рдирд╣ीं рдеे, рдкрд░ंрддु рдЙрди्рд╣ोंрдиे рд╕ेрдиा рдХी рддैрдпाрд░ी рдХी рдХрдоी рдХो рд╕्рдкрд╖्рдЯ рд╢рдм्рджों рдоें рд░ाрдЬрдиीрддिрдХ рдиेрддृрдд्рд╡ рдХे рд╕ाрдордиे рд░рдЦा
рдЙрдирдХा рдПрдХ рдк्рд░рд╕िрдж्рдз рдХрдерди рдеा —

“You can’t fight a war with moral lectures; you need men, weapons, and strategy.”

рдЙрдирдХी рд╕ाрдлрдЧोрдИ рдХे рдХाрд░рдг рд╡े рдХрдИ рдмाрд░ рд╕рдд्рддा рдХे рдиिрд╢ाрдиे рдкрд░ рдЖрдП, рд▓ेрдХिрди рдЙрди्рд╣ोंрдиे рд╕рдЪ्рдЪाрдИ рдФрд░ рд╡्рдпाрд╡рд╕ाрдпिрдХрддा рд╕े рдХрднी рд╕рдордЭौрддा рдирд╣ीं рдХिрдпा।


ЁЯПЕ 1965 рдХा рднाрд░рдд-рдкाрдХ рдпुрдж्рдз

1965 рдХे рдпुрдж्рдз рдоें рдоाрдиेрдХрд╢ॉ рдкрд╢्рдЪिрдоी рдХрдоाрди рдХे рдЬрдирд░рд▓ рдСрдлिрд╕рд░ рдХрдоांрдбिंрдЧ рдеे। рдЙрди्рд╣ोंрдиे рднाрд░рддीрдп рд╕ेрдиा рдХी рдХाрд░्рдпрдХ्рд╖рдорддा рдФрд░ рд░рдгрдиीрддिрдХ рдпोрдЬрдиा рдоें рд╕ुрдзाрд░ рдХिрдпा।
рдЙрдирдХी рд╕рдЯीрдХ рдпोрдЬрдиा рдФрд░ рд╢ांрдд рдиेрддृрдд्рд╡ рдХे рдХाрд░рдг рднाрд░рдд рдиे рдкाрдХिрд╕्рддाрди рдХो рдХрдИ рдоोрд░्рдЪों рдкрд░ рдкीрдЫे рдзрдХेрд▓ा।


ЁЯЗоЁЯЗ│ 1971 рдХा рдРрддिрд╣ाрд╕िрдХ рдпुрдж्рдз – рдмांрдЧ्рд▓ाрджेрд╢ рдХी рдоुрдХ्рддि

рд╕ैрдо рдоाрдиेрдХрд╢ॉ рдХी рд╕рдмрд╕े рдмрдб़ी рдЙрдкрд▓рдм्рдзि 1971 рдХा рднाрд░рдд-рдкाрдХ рдпुрдж्рдз рд╣ै। рдЙрд╕ рд╕рдордп рд╡े рднाрд░рддीрдп рд╕ेрдиा рдХे рдк्рд░рдоुрдЦ (Chief of Army Staff) рдеे।

рдЬрдм рддрдд्рдХाрд▓ीрди рдк्рд░рдзाрдирдоंрдд्рд░ी рдЗंрджिрд░ा рдЧांрдзी рдиे рдкूрдЫा —

“рдХ्рдпा рдЖрдк рдЕрднी рдпुрдж्рдз рдХे рд▓िрдП рддैрдпाрд░ рд╣ैं?”

рдоाрдиेрдХрд╢ॉ рдиे рдмिрдиा рдЭिрдЭрдХ рдХрд╣ा —

“My job is to fight to win, not to lose. But if you want victory, give me time to prepare my men.”

рдЙрди्рд╣ोंрдиे рд╕ेрдиा рдХो 6 рдорд╣ीрдиे рдХी рддैрдпाрд░ी рдХा рд╕рдордп рдоाँрдЧा। рджिрд╕ंрдмрд░ 1971 рдоें рдЬрдм рдпुрдж्рдз рд╢ुрд░ू рд╣ुрдЖ, рддрдм рднाрд░рддीрдп рд╕ेрдиा рдиे рдХेрд╡рд▓ 13 рджिрдиों рдоें рдкाрдХिрд╕्рддाрди рдХो рдкрд░ाрд╕्рдд рдХрд░ рджिрдпा рдФрд░ рдирдпा рджेрд╢ – рдмांрдЧ्рд▓ाрджेрд╢ рдЕрд╕्рддिрдд्рд╡ рдоें рдЖрдпा।

рдпрд╣ рдпुрдж्рдз рднाрд░рддीрдп рдЗрддिрд╣ाрд╕ рдоें рд╕рдмрд╕े рддेрдЬ़ рдФрд░ рдиिрд░्рдгाрдпрдХ рд╡िрдЬрдп рдоाрдиा рдЬाрддा рд╣ै।
16 рджिрд╕ंрдмрд░ 1971 рдХो рдкाрдХिрд╕्рддाрди рдХे рдЬрдирд░рд▓ рдП.рдП.рдХे. рдиिрдпाрдЬ़ी рдиे рдЕрдкрдиे 93,000 рд╕ैрдиिрдХों рдХे рд╕ाрде рднाрд░рддीрдп рдЬрдирд░рд▓ рдЬрдЧрдЬीрдд рд╕िंрд╣ рдЕрд░ोрдб़ा рдХे рд╕ाрдордиे рдЖрдд्рдорд╕рдорд░्рдкрдг рдХिрдпा।

рдпрд╣ рд╡िрдЬрдп рд╕ैрдо рдоाрдиेрдХрд╢ॉ рдХे рджूрд░рджрд░्рд╢ी рдиेрддृрдд्рд╡, рд░рдгрдиीрддिрдХ рд╕ोрдЪ рдФрд░ рд╕ैрдиिрдХों рдХे рдк्рд░рддि рд╕рдо्рдоाрди рдХा рдкрд░िрдгाрдо рдеी।


ЁЯОЦ️ рдл़ीрд▓्рдб рдоाрд░्рд╢рд▓ рдХी рдЙрдкाрдзि

рдЙрдирдХे рдЕрдж्рднुрдд рдпोрдЧрджाрди рдХो рджेрдЦрддे рд╣ुрдП 1 рдЬрдирд╡рд░ी 1973 рдХो рдЙрди्рд╣ें рднाрд░рдд рдХा рдкрд╣рд▓ा рдл़ीрд▓्рдб рдоाрд░्рд╢рд▓ рдмрдиाрдпा рдЧрдпा —
рдпрд╣ рднाрд░рддीрдп рд╕ेрдиा рдХा рд╕рд░्рд╡ोрдЪ्рдЪ рд╕рдо्рдоाрди рд╣ै।
рд╡े рдЬीрд╡рди рднрд░ рд╕ैрдиिрдХों рдХे рдк्рд░िрдп рдиेрддा рд░рд╣े —

“He was a General who commanded respect, not fear.”


❤️ рдоाрдирд╡рддा рдФрд░ рдиेрддृрдд्рд╡ рдХी рдоिрд╕ाрд▓

рдоाрдиेрдХрд╢ॉ рдХा рдиेрддृрдд्рд╡ рдХेрд╡рд▓ рдпुрдж्рдз рдЬीрддрдиे рддрдХ рд╕ीрдоिрдд рдирд╣ीं рдеा। рд╡े рдЕрдкрдиे рд╕ैрдиिрдХों рд╕े рдкिрддा рдХी рддрд░рд╣ рдк्рд░ेрдо рдХрд░рддे рдеे।
рд╡े рд╣рдоेрд╢ा рдХрд╣рддे —

“If a man says he is not afraid of dying, he is either lying or he is a Gorkha.”

рдЙрди्рд╣ोंрдиे рд╕ैрдиिрдХों рдХे рдордиोрдмрд▓ рдХो рдмрдв़ाрдиे рдХे рд▓िрдП рдЙрдирдХे рдкрд░िрд╡ाрд░ों рдХी рджेрдЦрднाрд▓, рд╕्рд╡ाрд╕्рде्рдп, рдФрд░ рд╕рдо्рдоाрди рдкрд░ рд╡िрд╢ेрд╖ рдз्рдпाрди рджिрдпा।
рд╡े рдоाрдирддे рдеे рдХि “рдПрдХ рдЦुрд╢ рд╕ैрдиिрдХ рд╣ी рдЬीрдд рд╕рдХрддा рд╣ै।”


ЁЯТм рдЙрдирдХी рд╢ैрд▓ी рдФрд░ рд╣ाрд╕्рдпрдмुрдж्рдзि

рд╕ैрдо рдоाрдиेрдХрд╢ॉ рдЕрдкрдиे рддेрдЬ़ wit рдФрд░ рд╣ाрд╕्рдпрдмोрдз рдХे рд▓िрдП рднी рдк्рд░рд╕िрдж्рдз рдеे।
рдПрдХ рдмाрд░ рдПрдХ рд░ाрдЬрдиेрддा рдиे рдкूрдЫा – “рдЕрдЧрд░ рдЖрдк рдк्рд░рдзाрдирдоंрдд्рд░ी рд╣ोрддे рддो рдХ्рдпा рдХрд░рддे?”
рдЙрди्рд╣ोंрдиे рдоुрд╕्рдХुрд░ाрдХрд░ рдХрд╣ा –

“I’d resign immediately.”

рдЙрдирдХी рдпрд╣ рд╕рд░рд▓ рдкрд░ंрддु рд╕рдЯीрдХ рдмाрддें рдЙрдирдХे рд╡्рдпрдХ्рддिрдд्рд╡ рдХी рдЧрд╣рд░ाрдИ рдХो рджрд░्рд╢ाрддी рд╣ैं —
рд╡े рд╕рдд्рддा рдирд╣ीं, рдХрд░्рддрд╡्рдп рдФрд░ рдИрдоाрдирджाрд░ी рдХे рдк्рд░рддीрдХ рдеे।


ЁЯХК️ рд╕ेрд╡ाрдиिрд╡ृрдд्рддि рдФрд░ рдЕंрддिрдо рдЬीрд╡рди

1973 рдоें рд╡े рд╕ेрд╡ाрдиिрд╡ृрдд्рдд рд╣ुрдП рдФрд░ рдХूрди्рдиूрд░ (рддрдоिрд▓рдиाрдбु) рдоें рдмрд╕ рдЧрдП।
рд╡рд╣ां рднी рд╡े рд╕ैрдиिрдХों рд╕े рдоिрд▓рддे, рдпुрд╡ाрдУं рдХो рдк्рд░ेрд░िрдд рдХрд░рддे рдФрд░ рджेрд╢рднрдХ्рддि рдХे рднाрд╡ рдЬрдЧाрддे рд░рд╣े।

25 рдЬूрди 2008 рдХो 94 рд╡рд░्рд╖ рдХी рдЖрдпु рдоें рдЙрди्рд╣ोंрдиे рдЕंрддिрдо рд╕ांрд╕ рд▓ी।
рдЙрдирдХी рдоृрдд्рдпु рдкрд░ рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ рдиे рдЙрди्рд╣ें рд░ाрдЬрдХीрдп рд╕рдо्рдоाрди рдХे рд╕ाрде рд╡िрджाрдИ рджी।

рдЙрдирдХा рдЬीрд╡рди, рд╕ाрд╣рд╕ рдФрд░ рдиेрддृрдд्рд╡ рдЖрдЬ рднी рднाрд░рддीрдп рд╕ेрдиा рдХी рд╣рд░ рдпूрдиिрдЯ рдоें рдПрдХ рдЬीрд╡ंрдд рдк्рд░ेрд░рдгा рд╣ै।


ЁЯМЯ рд╕ैрдо рдоाрдиेрдХрд╢ॉ рдХे рдЬीрд╡рди рд╕े рдоिрд▓рдиे рд╡ाрд▓ी рдк्рд░ेрд░рдгाрджाрдпрдХ рд╢िрдХ्рд╖ाрдПँ

1️⃣ рдХрд░्рддрд╡्рдп рдХो рд╕рд░्рд╡ोрдкрд░ि рдоाрдирдиा

рдоाрдиेрдХрд╢ॉ рдиे рд╣рдоेрд╢ा рдХрд╣ा рдХि рд╕ैрдиिрдХ рдХा рдк्рд░рдердо рдзрд░्рдо рд╣ै рдЕрдкрдиे рджेрд╢ рдФрд░ рдЕрдкрдиे рдХрд░्рддрд╡्рдп рдХा рдкाрд▓рди
рдЙрдирдХा рдЬीрд╡рди рдЗрд╕ рд╕िрдж्рдзांрдд рдХा рдЬीрд╡ंрдд рдЙрджाрд╣рд░рдг рд╣ै। рдЪाрд╣े рдж्рд╡िрддीрдп рд╡िрд╢्рд╡ рдпुрдж्рдз рд╣ो рдпा 1971 рдХा рдпुрдж्рдз, рдЙрди्рд╣ोंрдиे рд╡्рдпрдХ्рддिрдЧрдд рднрдп рдФрд░ рдХрдаिрдиाрдЗрдпों рдХो рдЕрдкрдиे рдХрд░्рддрд╡्рдп рд╕े рдКрдкрд░ рдирд╣ीं рдЖрдиे рджिрдпा।

рд╡्рдпाрд╡рд╣ाрд░िрдХ рд╢िрдХ्рд╖ा:

  • рдЬीрд╡рди рдоें рд╕рдлрд▓рддा рдЙрд╕ी рдХो рдоिрд▓рддी рд╣ै рдЬो рдЕрдкрдиे рдХाрд░्рдп рдФрд░ рдЬिрдо्рдоेрджाрд░ी рдХो рд╕рд░्рд╡ोрдЪ्рдЪ рдоाрдирддा рд╣ै।
  • рд╡्рдпрдХ्рддिрдЧрдд рд╕्рд╡ाрд░्рде рдФрд░ рдбрд░ рдХो рдкीрдЫे рд░рдЦрддे рд╣ुрдП рдЕрдкрдиे рдХрд░्рддрд╡्рдпों рдХा рдкाрд▓рди рдХрд░рдиा рд╣ी рд╡ाрд╕्рддрд╡िрдХ рд╡ीрд░рддा рд╣ै।

2️⃣ рд╕ाрд╣рд╕ рдФрд░ рдЖрдд्рдорд╡िрд╢्рд╡ाрд╕

рд╕ैрдо рдоाрдиेрдХрд╢ॉ рдиे рдХрднी рднी рдЕрдкрдиी рдЯुрдХрдб़ी рдХे рд╕ाрдордиे рдбрд░ рджिрдЦाрдпा рдирд╣ीं। 1942 рдоें рдмрд░्рдоा рдоें 9 рдЧोрд▓िрдпाँ рд▓рдЧрдиे рдХे рдмाрд╡рдЬूрдж рдЙрди्рд╣ोंрдиे рдЕрдкрдиे рд╕ैрдиिрдХों рдХा рдордиोрдмрд▓ рдмрдиाрдП рд░рдЦा।

рд╡्рдпाрд╡рд╣ाрд░िрдХ рд╢िрдХ्рд╖ा:

  • рдХрдаिрдиाрдЗрдпों рдФрд░ рднрдпрдкूрд░्рдг рдкрд░िрд╕्рдеिрддिрдпों рдоें рднी рдЖрдд्рдорд╡िрд╢्рд╡ाрд╕ рдмрдиाрдП рд░рдЦрдиा рдЬीрд╡рди рдФрд░ рдиेрддृрдд्рд╡ рдоें рд╕рдлрд▓рддा рдХी рдХुंрдЬी рд╣ै।
  • рдбрд░ рдХो рд╕्рд╡ीрдХाрд░ рдХрд░рдиा рдФрд░ рдлिрд░ рднी рдЖрдЧे рдмрдв़рдиा рдЕрд╕рд▓ी рд╕ाрд╣рд╕ рд╣ै।

3️⃣ рдиेрддृрдд्рд╡ рдХा рдЕрд░्рде – рдЖрджेрд╢ рджेрдиा рдирд╣ीं, рдЙрджाрд╣рд░рдг рдмрдиाрдиा

рдоाрдиेрдХрд╢ॉ рдЕрдкрдиे рд╕ैрдиिрдХों рдХे рдмीрдЪ рд╕ैрдиिрдХों рдЬैрд╕ा рд╣ी рдЬीрд╡рди рдЬीрддे рдеे
рдЙрди्рд╣ोंрдиे рдпрд╣ рджिрдЦाрдпा рдХि рдПрдХ рдиेрддा рд╡рд╣ी рд╣ै рдЬो рдЕрдкрдиे рдХрд░्рдо рдФрд░ рдЪрд░िрдд्рд░ рд╕े рдиेрддृрдд्рд╡ рдХрд░े, рдХेрд╡рд▓ рд╣ुрдХ्рдо рджेрдиे рд╕े рдирд╣ीं।

рд╡्рдпाрд╡рд╣ाрд░िрдХ рд╢िрдХ्рд╖ा:

  • рдХाрд░्рдпрд╕्рдерд▓ рдпा рдЬीрд╡рди рдоें, рд▓ोрдЧों рдХो рдк्рд░ेрд░िрдд рдХрд░рдиे рдХे рд▓िрдП рдЕрдкрдиे рдЙрджाрд╣рд░рдг рд╕े рджिрдЦाрдиा рдЬ़рд░ूрд░ी рд╣ै।
  • рдиेрддा рдХी рддाрдХрдд рдЙрд╕рдХे рд╡्рдпрд╡рд╣ाрд░ рдФрд░ рдиैрддिрдХрддा рдоें рд╣ोрддी рд╣ै।

4️⃣ рд╕рдд्рдп рдФрд░ рд╕्рдкрд╖्рдЯрддा

рд╕ैрдо рдоाрдиेрдХрд╢ॉ рдиे рд╕рдд्рддा рдХे рд╕ाрдордиे рднी рдЕрдкрдиी рдмाрдд рд╕्рдкрд╖्рдЯ рдФрд░ рдИрдоाрдирджाрд░ी рд╕े рд░рдЦी।
1962 рдХे рдЪीрди рдпुрдж्рдз рдоें рдЙрди्рд╣ोंрдиे рд╕ेрдиा рдХी рддैрдпाрд░ी рдХी рдХрдоी рдХो рдЦुрд▓े рддौрд░ рдкрд░ рдмрддाрдпा।

рд╡्рдпाрд╡рд╣ाрд░िрдХ рд╢िрдХ्рд╖ा:

  • рдЭूрда рдпा рдмрд╣ाрдиे рд╕े рдХрднी рднी рд╕рдлрд▓рддा рдирд╣ीं рдоिрд▓рддी।
  • рдИрдоाрдирджाрд░ी рдФрд░ рд╕्рдкрд╖्рдЯрддा рд╕े рдмाрддें рд░рдЦрдиे рд╡ाрд▓ा рд╡्рдпрдХ्рддि рджीрд░्рдШрдХाрд▓ рдоें рд╕рдо्рдоाрди рдФрд░ рдк्рд░рднाрд╡ рдк्рд░ाрдк्рдд рдХрд░рддा рд╣ै।

5️⃣ рдпोрдЬрдиा, рддैрдпाрд░ी рдФрд░ рдЕрдиुрд╢ाрд╕рди

1971 рдХे рдпुрдж्рдз рдоें рдЙрди्рд╣ोंрдиे рдпुрдж्рдз рдХी рд╕рдЯीрдХ рдпोрдЬрдиा рдФрд░ рддैрдпाрд░ी рдХे рд▓िрдП рд╕рдордп рдоाँрдЧा।
рдЙрдирдХी рддैрдпाрд░ी рдФрд░ рдЕрдиुрд╢ाрд╕рди рдиे 13 рджिрдиों рдоें рдиिрд░्рдгाрдпрдХ рд╡िрдЬрдп рджिрд▓ाрдИ।

рд╡्рдпाрд╡рд╣ाрд░िрдХ рд╢िрдХ्рд╖ा:

  • рдХिрд╕ी рднी рд▓рдХ्рд╖्рдп рдХो рд╣ाрд╕िрд▓ рдХрд░рдиे рдХे рд▓िрдП рдкрд╣рд▓े рдпोрдЬрдиा рдмрдиाрдПं, рддैрдпाрд░ी рдХрд░ें рдФрд░ рдЕрдиुрд╢ाрд╕рди рдмрдиाрдП рд░рдЦें।
  • рд╕рдлрд▓рддा рдХा рд░рд╣рд╕्рдп рд╣рдоेрд╢ा рддैрдпाрд░ी рдФрд░ рд╕рдордп рдк्рд░рдмंрдзрди рдоें рдЫिрдкा рд╣ोрддा рд╣ै।

6️⃣ рд╕ैрдиिрдХों рдФрд░ рд▓ोрдЧों рдХा рд╕рдо्рдоाрди

рдоाрдиेрдХрд╢ॉ рд╣рдоेрд╢ा рдЕрдкрдиे рд╕ैрдиिрдХों рдХा рд╕рдо्рдоाрди рдХрд░рддे рдеे। рдЙрдирдХे рдЕрдиुрд╕ाрд░, рдПрдХ рдЦुрд╢ рд╕ैрдиिрдХ рд╣ी рдпुрдж्рдз рдоें рд╡िрдЬрдпी рд╣ोрддा рд╣ै।

рд╡्рдпाрд╡рд╣ाрд░िрдХ рд╢िрдХ्рд╖ा:

  • рдХिрд╕ी рднी рдЯीрдо рдпा рд╕ंрдЧрдарди рдоें рд╕рдлрд▓рддा рддрднी рдоिрд▓рддी рд╣ै рдЬрдм рд╣рд░ рд╕рджрд╕्рдп рдХा рд╕рдо्рдоाрди рдХिрдпा рдЬाрдП।
  • рджूрд╕рд░ों рдХी рднрд▓ाрдИ рдФрд░ рд╕рдо्рдоाрди рдХो рдк्рд░ाрдердоिрдХрддा рджेрдиे рд╡ाрд▓ा рд╣ी рд╕рдЪ्рдЪा рдиेрддा рдмрдирддा рд╣ै।

7️⃣ рдоाрдирд╡рддा рдФрд░ рджрдпा

рд╕िрд░्рдл рдЬीрдд рд╣ी рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рдирд╣ीं рдеी, рдмрд▓्рдХि рдоाрдирд╡рддा рдХा рдкाрд▓рди рднी рдЙрдирдХे рдЬीрд╡рди рдХा рдоूрд▓ рдеा।
рд╡े рдШाрдпрд▓ рд╕ैрдиिрдХों рдФрд░ рдиाрдЧрд░िрдХों рдХे рдк्рд░рддि рд╕ंрд╡ेрджрдирд╢ीрд▓ рд░рд╣рддे рдеे।

рд╡्рдпाрд╡рд╣ाрд░िрдХ рд╢िрдХ्рд╖ा:

  • рдЬीрд╡рди рдоें рд╢рдХ्рддि рдФрд░ рд╕ाрд╣рд╕ рдХे рд╕ाрде рдХрд░ुрдгा рдФрд░ рдоाрдирд╡рддा рд╣ोрдиा рдЬрд░ूрд░ी рд╣ै।
  • рджूрд╕рд░ों рдХी рдорджрдж рдФрд░ рд╕рдо्рдоाрди рд╕े рд╣ी рд╡ाрд╕्рддрд╡िрдХ рдорд╣ाрдирддा рдоिрд▓рддी рд╣ै।

8️⃣ рд╣ाрд╕्рдпрдмोрдз рдФрд░ рд╕рдХाрд░ाрдд्рдордХ рджृрд╖्рдЯिрдХोрдг

рд╕ैрдо рдоाрдиेрдХрд╢ॉ рдЕрдкрдиे рддीрдЦे рд╣ाрд╕्рдп рдФрд░ рд╕рдХाрд░ाрдд्рдордХ рджृрд╖्рдЯिрдХोрдг рдХे рд▓िрдП рдЬाрдиे рдЬाрддे рдеे।
рдЙрди्рд╣ोंрдиे рдХрдаिрди рдкрд░िрд╕्рдеिрддिрдпों рдоें рднी рдЯीрдо рдХा рдордиोрдмрд▓ рдмрдиाрдП рд░рдЦा।

рд╡्рдпाрд╡рд╣ाрд░िрдХ рд╢िрдХ्рд╖ा:

  • рддрдиाрд╡рдкूрд░्рдг рдкрд░िрд╕्рдеिрддिрдпों рдоें рд╕рдХाрд░ाрдд्рдордХ рджृрд╖्рдЯिрдХोрдг рдФрд░ рд╣рд▓्рдХा рд╣ाрд╕्рдп рдордиोрдмрд▓ рдмрдв़ाрддा рд╣ै।
  • рдЬीрд╡рди рдоें рдЧंрднीрд░рддा рдХे рд╕ाрде-рд╕ाрде рд╣ाрд╕्рдп рдФрд░ рд╕рдХाрд░ाрдд्рдордХрддा рднी рдЬ़рд░ूрд░ी рд╣ै।

9️⃣ рджेрд╢рднрдХ्рддि рдХा рд╕рдЪ्рдЪा рдЕрд░्рде

рдЙрдирдХा рджेрд╢рднрдХ्рддि рдХा рдЕрд░्рде рдХेрд╡рд▓ рдпुрдж्рдз рдирд╣ीं рдеा, рдмрд▓्рдХि рджेрд╢ рдХी рд╕ेрд╡ा, рд╕ैрдиिрдХों рдХा рдиेрддृрдд्рд╡, рдФрд░ рд╕рдоाрдЬ рдоें рдпोрдЧрджाрди рднी рдеा।

рд╡्рдпाрд╡рд╣ाрд░िрдХ рд╢िрдХ्рд╖ा:

  • рджेрд╢рднрдХ्рддि рдХा рдорддрд▓рдм рдХेрд╡рд▓ рдмрдб़े рдХाрдо рдХрд░рдиा рдирд╣ीं, рдмрд▓्рдХि рдЫोрдЯे-рдЫोрдЯे рдХाрд░्рдпों рд╕े рд╕рдоाрдЬ рдФрд░ рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ рдХी рд╕ेрд╡ा рдХрд░рдиा рднी рд╣ै।

ЁЯФЯ рд╡िрдирдо्рд░рддा рдФрд░ рд╕ंрдпрдо

рд╕ैрдо рдоाрдиेрдХрд╢ॉ рд╕рдд्рддा рдпा рдкुрд░рд╕्рдХाрд░ рдХे рдкीрдЫे рдирд╣ीं рднाрдЧे।
рдЙрдирдХा рдЬीрд╡рди рдпрд╣ рд╕िрдЦाрддा рд╣ै рдХि рд╕рдЪ्рдЪी рд╡ीрд░рддा рд╡िрдирдо्рд░рддा рдФрд░ рд╕ंрдпрдо рдоें рдиिрд╣िрдд рд╣ोрддी рд╣ै।

рд╡्рдпाрд╡рд╣ाрд░िрдХ рд╢िрдХ्рд╖ा:

  • рдЬीрд╡рди рдоें рд╕рдо्рдоाрди рдФрд░ рдЖрджрд░ рдХрдоाрдиे рдХे рд▓िрдП рдЕрд╣ंрдХाрд░ рдирд╣ीं, рдмрд▓्рдХि рд╡िрдирдо्рд░рддा рдФрд░ рд╕ंрдпрдо рдЕрдкрдиाрдПं।



ЁЯП╡️ рдиिрд╖्рдХрд░्рд╖

рдл़ीрд▓्рдб рдоाрд░्рд╢рд▓ рд╕ैрдо рдоाрдиेрдХрд╢ॉ рдХेрд╡рд▓ рдПрдХ рд╕ैрдиिрдХ рдирд╣ीं, рдмрд▓्рдХि рднाрд░рдд рдХी рдЖрдд्рдоा рдХे рд╕рдЪ्рдЪे рдк्рд░рддिрдиिрдзि рдеे।
рдЙрдирдХा рдЬीрд╡рди рд╣рдоें рд╕िрдЦाрддा рд╣ै рдХि рд╕ाрд╣рд╕, рдЕрдиुрд╢ाрд╕рди, рдиेрддृрдд्рд╡ рдФрд░ рдИрдоाрдирджाрд░ी рдЬैрд╕े рдЧुрдгों рд╕े рдХोрдИ рднी рд╡्рдпрдХ्рддि рдорд╣ाрди рдмрди рд╕рдХрддा рд╣ै।

рд╕ैрдо рдмрд╣ाрджुрд░ рдиे рджिрдЦाрдпा рдХि рдПрдХ рдиेрддा рд╡рд╣ рд╣ोрддा рд╣ै рдЬो рдЕрдкрдиे рд╕े рдкрд╣рд▓े рдЕрдкрдиे рджेрд╢ рдФрд░ рд╕ैрдиिрдХों рдХो рд░рдЦрддा рд╣ै।
рдЙрдирдХा рдиाрдо рдЗрддिрд╣ाрд╕ рдоें рдирд╣ीं, рд╣рд░ рднाрд░рддीрдп рдХे рджिрд▓ рдоें рдЕрдорд░ рд░рд╣ेрдЧा।


✍️ рдк्рд░ेрд░рдХ рдкंрдХ्рддि

“Leadership is not about rank or power.
It is about responsibility, courage, and care for your people.”
Field Marshal Sam Manekshaw



рдЯिрдк्рдкрдгिрдпाँ

рдЗрд╕ рдм्рд▓ॉрдЧ рд╕े рд▓ोрдХрдк्рд░िрдп рдкोрд╕्рдЯ

Consistency Se Zero Se Banta Hai Hero

ЁЯЗоЁЯЗ│ "рднाрд░рдд рдЕрдкрдиी рдмेрдЯिрдпों рдкрд░ рдЧрд░्рд╡ рдХрд░рддा рд╣ै" ЁЯЗоЁЯЗ│ ✍️With Respect & Pride— Rakesh Mishra

ЁЯМ┐ рдХрд░्рдо рдкрде (рдк्рд░ेрд░рдХ рд╢ैрд▓ी) ЁЯМ┐